به گزارش خط رند ۹۱۲، اصفهان مدرس و پژوهشگر نجوم اظهار داشت: ماه کامل ۲۱ خرداد در کمترین ارتفاع خود ظاهر می شود، اما برخلاف برخی شایعات، ارتباطی با «ماه صورتی» ندارد.
عمران مرادی در گفتگو با ایسنا اظهار نمود: در ایام اخیر، برخی رسانه ها و کاربران فضای مجازی با استناد به تقارن ماه کامل ۲۱ خرداد ۱۴۰۴ با عنوان «ماه صورتی»، مطالبی منتشر نموده اند که متاسفانه حاصل نوعی خلط مفهومی میان دو مبحث مستقل از یکدیگر است؛ یکی پدیده نجومی در ارتباط با کمترین ارتفاع ماه کامل در خرداد سال جاری و دیگری مفهومی فرهنگی با عنوان ماه صورتی که در فرهنگ بومی آمریکای شمالی شناخته شده است.
وی اضافه کرد: نخست باید تاکید کرد که ماه در هر ماه قمری یک مرتبه به دور زمین می گردد، اما این گردش به علت ماهیت بیضوی مدار ماه، تکراری کاملا مشابه نیست، یعنی حرکت مداری ماه نه از یک نقطه شروع می شود و نه دقیقا به همان نقطه ختم می شود. در نتیجه، ارتفاع ماه کامل در آسمان هم همواره یکسان نیست. گاهی در اوج قرار دارد و گاهی در حضیض و این تفاوت سبب می شود که ماه کامل در بعضی زمان ها ارتفاع بالاتری در آسمان شب داشته باشد و در بعضی زمان ها، همچون در ۲۱ خرداد سال جاری (۱۴۰۴)، در حداقل ارتفاع خود نسبت به افق دیده شود.
این مدرس و پژوهشگر نجوم افزود: این پدیده که ماه کامل در پایین ترین نقطه از مسیر حرکتی اش در آسمان ظاهر می شود، هر ۱۸ سال و شش ماه یک مرتبه تکرار می شود و آخرین بار در سال ۲۰۰۶ اتفاق افتاده بود. چنین پدیده ای، از دید علاقمندان و رصدگران حرفه ای آسمان شب، قابل مشاهده و اندازه گیری است، هرچند امکان دارد برای عموم مردم بشکل محسوسی تفاوت ایجاد نکند، اما نکته مهم و مایه خلط بحث آن است که برخی این ماه کامل خرداد را با عنوان «ماه صورتی» معرفی کرده اند، حال آن که این نام گذاری هیچ گونه مبنای نجومی یا علمی ندارد و صرفا یک نام سنتی در فرهنگ بومیان آمریکای شمالی است.
مرادی افزود: برپایه آن فرهنگ، نخستین ماه کامل فصل بهار که هم زمان با شکوفایی گل های صورتی رنگ وحشی(به ویژه در حوالی ماه آوریل و اوایل مه میلادی) دیده می شد، با عنوان «ماه صورتی» شناخته می شده است. بر این مبنا، ماه صورتی معمولا در بازه اواسط فروردین تا اواسط اردیبهشت(براساس تقویم شمسی) قرار می گیرد و هیچ ربطی به ماه کامل خرداد ندارد، یعنی ماه کامل ۲۱ خرداد نه از نظر نجومی دارای خصوصیت صورتی رنگ بودن است و نه از نظر تاریخی و فرهنگی بعنوان ماه صورتی شناخته می شود. در همین فرهنگ ها، ماه کامل خرداد معمولا بعنوان ماه توت فرنگی شناخته می شود، چونکه این ماه مصادف با فصل برداشت توت فرنگی در شمال شرق آمریکای شمالی است. این نام هم همچون ماه صورتی، صرفا یک نام گذاری سنتی و کشاورزانه است و هیچ گونه تغییری در خصوصیت های فیزیکی یا نوری ماه ایجاد نمی کند.
وی اضافه کرد: آن چه در ۲۱ خرداد ۱۴۰۴ رخ می دهد، یک پدیده مهم نجومی از منظر حداقل ارتفاع ماه کامل در آسمان است که از منظر علمی و نجومی شایان توجه است، اما اطلاق عنوان ماه صورتی به این ماه کامل، ناصحیح و برگرفته از سوءتفاهم یا ترجمه های نادقیق در رابطه با ی نام گذاری های سنتی در فرهنگ های دیگر است.
پژوهشگر نجوم در رابطه با نام گذاری ماه به این صورت بیان نمود: پدیده هایی مانند «ماه صورتی» یا «ماه خونین» از دیر باز در فرهنگ های گوناگون، بخصوص در بین بومیان آمریکای شمالی، اقوام چینی و برخی تمدن های باستانی، بار معنایی، اسطوره ای و تقویمی داشته اند. این نام ها اغلب با چرخه های کشاورزی، شکار و زیست فصلی طبیعت در ارتباط بوده اند و بیشتر از آن که معنایی نجومی داشته باشند، مفاهیمی نمادین و فرهنگی بوده اند. برای مثال، ماه صورتی معمولا به زمانی اشاره دارد که گل های وحشی در طبیعت شکوفا می شوند؛ ازاین رو در فرهنگ ها و ادبیات سنتی، سمبلی مثبت و سرشار از زندگی تلقی شده است.
مرادی افزود: در فرهنگ های دیگر هم نام هایی چون «ماه کاشت» یا «ماه شکار» رایج بوده است؛ ماه کاشت به زمانی اطلاق می شده که کشاورزان حتی شب ها زیر نور ماه به کاشت یا برداشت محصول می پرداختند، و ماه شکار هم معمولا به شبهای روشن پاییز، زمانیکه امکان شکار زیر نور ماه فراهم بوده، نسبت داده می شده است. از منظر علمی، این نام گذاری ها هیچ تاثیری بر خصوصیت های فیزیکی یا مداری ماه ندارند و جنبه نجومی خاصی را بیان نمی کنند، اما در عین حال، همین نام ها و نمادها که اغلب شاعرانه و اسطوره ای هستند، نقشی مهم در پیوند میان تجربه های زیسته انسان با پدیده های آسمانی بازی کرده اند.
وی اظهار داشت: این ارتباط فرهنگی میان انسان و آسمان، که از دیر باز در ادبیات و هنر بازتاب یافته، هنوز هم می تواند نقطه آغاز دل پذیری برای جذب علاقه عمومی به دانش، بخصوص دانش ستاره شناسی باشد.
