به گزارش خط رند ۹۱۲ به نقل از مهر، حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان رئیس جمهور، در مراسم افتتاحیه پانزدهمین نمایشگاه بین المللی نوآوری و فناوری اینوتکس که امروز ۱۱ شهریورماه در محل منطقه نوآوری ایران برگزار گردید، در تشریح وضعیت فعلی زیست بوم نوآوری کشور، از استعاره ای علمی بهره برد و اظهار داشت: در فیزیک، هم لامپ نور تولید می کند و هم لیزر؛ اما تفاوت این دو فقط در شدت نور نیست. در یک منبع معمولی، میلیاردها پرتو وجود دارند که هر کدام در مسیری حرکت می کنند. نور داریم و انرژی هم داریم، اما این انرژی پراکنده است. در لیزر اتفاق دیگری می افتد؛ همان نورها هم راستا و هم فاز می شوند و انرژی ای که تا چند لحظه قبل پراکنده بود، به یک توان متمرکز تبدیل می شود؛ توانی که می تواند کار انجام دهد. به گمان من، مساله امروز زیست بوم علم و فناوری ایران هم حدودا همین است. ما دیگر با کمبود نقاط روشن مواجه نیستیم.
افشین در ادامه تصریح کرد: دانشگاه خوب داریم، شرکت دانش بنیان داریم، پژوهشگر توانمند داریم، صندوق، پارک فناوری، سرمایه گذار، شتاب دهنده، صنعت و نیروی انسانی خلاق داریم. مساله این است که این نقاط تا چه اندازه به یکدیگر متصل اند، تا چه اندازه در یک جهت حرکت می کنند و مهم تر از همه، حاصل جمع این ظرفیت ها تا چه اندازه به قدرت ملی تبدیل می شود؛ قدرتی که خودرا در تاب آوری اقتصادی و فناورانه، امنیت زنجیره های تامین، توان حل مسایل پیچیده کشور، کاهش وابستگی در عرصه های راهبردی، خلق بازارهای جدید و افزایش قدرت چانه زنی ایران در اقتصاد و فناوری نشان دهد.
گذار از دانش بنیانی به قدرت بنیانی؛ گامی برای خلق قدرت ملی
معاون علمی رئیس جمهوری در ادامه تاکید کرد که کشور به مرحله ای رسیده است که باید یک گام جلوتر برود و از دانش بنیانی به قدرت بنیانی حرکت نماید.
وی با اشاره به اینکه این به مفهوم کنار گذاشتن دانش بنیانی نیست، اضافه کرد: این مساله ادامه منطقی همان مسیری است که کشور در دو دهه گذشته طی کرده است. یک دوره مساله اصلی ما تولید علم بود. دانشگاه ها توسعه پیدا کردند، محققان بیشتری تربیت شدند و تولید علمی کشور رشد کرد. بعد متوجه شدیم علم زمانی ارزش بیشتری پیدا می کند که به فناوری، محصول و اقتصاد متصل شود. شرکتهای دانش بنیان شکل گرفتند، پارک های علم و فناوری توسعه یافتند، صندوق ها و سرمایه گذاران وارد شدند و مفهومی به نام زیست بوم نوآوری در کشور شکل گرفت. این یک موفقیت بزرگ بود، اما امروز یک سؤال جدید پیش روی ماست: آیا داشتن هزاران شرکت فناور و صدها مجموعه علمی، به خودی خود به مفهوم داشتن قدرت فناوری است؟ پاسخ من این است که لزوماً نه. همان گونه که داشتن هزاران پرتو نور الزاماً لیزر نمی سازد.
قدرت بنیانی؛ سازماندهی ظرفیت ها برای حل مسایل واقعی
افشین در تعریف مفهوم قدرت بنیانی اظهار داشت: قدرت زمانی شکل می گیرد که این ظرفیت ها بتوانند حول یک مساله، یک مأموریت و یک هدف مشخص به یکدیگر متصل شوند. بنابراین وقتی از قدرت بنیانی صحبت می نماییم، منظورمان یک اصطلاح تازه یا یک شعار تازه نیست. قدرت بنیانی یعنی سازماندهی و هم راستا کردن دانش، فناوری، سرمایه، بازار، تقاضا و حکمرانی برای ساختن قابلیت های ملیِ قابل اتکا؛ قابلیت هایی که بتوانند در زمان نیاز، مساله ای حقیقی از کشور را حل کنند و به مزیت اقتصادی، فناورانه و راهبردی تبدیل شوند.
ایشان سپس اشاره کرد: منظور این است که خروجی نظام علم و فناوری باید بتواند یک قابلیت ملی بسازد؛ قابلیتی که اگر کشور به آن نیاز پیدا کرد، در اختیارش باشد، بتواند یک مساله حقیقی صنعت را حل کند، بازار بوجود آورد، در سیستم ارزش جهانی برای ایران جایگاه بسازد و در نهایت قدرت چانه زنی اقتصادی و فناوری کشور را افزایش دهد. در این نگاه، دیگر نمی توانیم موفقیت خودمان را فقط با تعداد شرکتهای دانش بنیان، تعداد اختراعات، تعداد رویدادها یا حتی حجم سرمایه گذاری اندازه بگیریم. اینها شاخصهای مهمی هستند، اما سؤال نهائی چیز دیگری است: از مجموع اینها چه توانایی ای برای کشور ساخته ایم؟
تغییر ریل حکمرانی؛ دولت به مثابه معمار اتصال ها
معاون علمی رئیس جمهوری ضمن اشاره به ضرورت تغییر نقش دولت، اشاره کرد: اگر صد شرکت روی یک فناوری کار کنند اما هیچ زنجیره ارزشی شکل نگیرد، ما صد شرکت داریم، اما الزاماً یک قدرت فناوری نداریم. اگر دانشگاه پژوهش کند، شرکت فناوری تولید نماید، صنعت مساله دیگری داشته باشد و سرمایه گذار هم به دنبال حوزه ای کاملا متفاوت برود، هر چهار بازیگر امکان دارد کار خودشان را خوب انجام دهند، اما حاصل جمع آنها لزوماً یک موفقیت ملی نخواهد بود. اینجاست که نقش حکمرانی تغییر می کند. در مدل جدید، دولت قرار نیست خودش جای دانشگاه پژوهش کند، جای شرکت محصول بسازد یا جای سرمایه گذار سرمایه گذاری کند.
دولت باید بتواند جهت بوجود آورد، موانع را بردارد، تقاضا بسازد و بازیگران را حول مأموریت های روشن به هم متصل کند. به تعبیر دیگر، دولت نباید مالک زیست بوم باشد؛ باید معمارِ اتصال های آن باشد.
اینوتکس در تراز یک ابزار سیاست گذاری؛ از نمایشگاه تا زیرساخت قدرت
افشین با اشاره به اینکه این تغییر نگاه درباره ی رویدادهای فناوری هم صدق می کند، عنوان کرد: سال هاست در کشور رویدادهای علمی و فناوری بسیاری انجام می شود. تعدادی از آنها بزرگ اند، بعضی پرمخاطب اند و بعضی سابقه طولانی دارند، اما به نظرم امروز باید درباره ی هر رویداد یک سؤال ساده بپرسیم: بعد از تمام شدن این رویداد، چه چیزی در زیست بوم تغییر کرده است؟ آیا سرمایه ای به فناوری متصل شده؟ آیا یک مساله صنعتی صاحب راهکار شده؟ آیا بازاری برای یک شرکت باز شده؟ آیا همکاری جدیدی میان دانشگاه و صنعت شکل گرفته؟ آیا چند بازیگر که تا روز گذشته یکدیگر را نمی شناختند، امروز توانسته اند یک زنجیره جدید ایجاد کنند؟ اگر پاسخ این سؤال ها روشن باشد، رویداد دیگر صرفا یک رویداد نیست؛ تبدیل به یک ابزار سیاست گذاری و قسمتی از زیرساخت نوآوری کشور می شود. نگاه ما در معاونت علمی هم همین است.
وی ضمن بیان این مطلب که پشتیبانی از یک رویداد، صرفا به علت برگزاری آن نیست، اظهار داشت: رویداد باید بتواند مأموریتی را جلو ببرد، شبکه ای بسازد، بازاری بوجود آورد یا قابلیتی را در کشور توسعه دهد. به همین دلیل، آینده پشتیبانی از رویدادهای فناوری هم باید از حمایت های پراکنده به سوی ایجاد چند نقطه مرجع حرکت کند؛ نقاطی که بتوانند بخش مهمی از زیست بوم را به یکدیگر متصل کنند. اینجاست که اینوتکس برای ما اهمیت پیدا می کند. من اینوتکس را صرفا یک نمایشگاه نمی بینم. اگر اینوتکس قرار باشد فقط محلی باشد که تعدادی شرکت غرفه بگیرند، چند پنل برگزار شود، چند مقام بازدید کنند و پس از چند روز همه چیز جمع شود، ما از ظرفیت حقیقی این رویداد استفاده نکرده ایم.
وی اضافه کرد: اینوتکس باید محل برخورد جریان ها باشد؛ جایی که سرمایه گذار بداند فناوری آینده را کجا پیدا کند، صنعت بداند مساله اش را با چه کسی در بین بگذارد، شرکت فناور بداند مشتری بعدی اش کجاست، دانشگاه بداند مساله حقیقی کشور چیست و سیاستگذار بتواند از دل همین تعاملات، موانع رشد فناوری را ببیند. مرجع بودن یک رویداد هم با تعداد غرفه های آن سنجیده نمی گردد. مرجعیت زمانی به وجود می آید که اگر بازیگری بخواهد بداند در زیست بوم نوآوری ایران چه می گذرد، احساس کند باید اینجا باشد.
هم راستایی نورهای پراکنده؛ چشم انداز آینده علم و فناوری
افشین ضمن اشاره به سرعت تحولات فناوری اضافه کرد: اینوتکس هم از همین زاویه برای من معنا پیدا می کند. در شرایطی که سرعت تغییرات اقتصادی و فناوری بسیار زیاد شده است، زیست بوم ما هم باید سریع تر از گذشته بتواند مساله، سرمایه، فناوری و بازار را به یکدیگر متصل کند. امروز مزیت کشورها فقط این نیست که چه چیزی می دانند و حتی فقط این نیست که چه فناوری ای دارند. مزیت حقیقی این است که با چه سرعتی می توانند دانش، سرمایه، فناوری، بازار و تصمیم گیری را کنار یکدیگر قرار دهند و از مجموع آنها یک قابلیت بسازند؛ قابلیتی که در شرایط عادی مزیت رقابتی بوجود آورد و در شرایط دشوار، تاب آوری و قدرت پاسخ کشور را افزایش دهد.
معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان رئیس جمهور اظهار داشت: ایران پر از نقاط روشن است؛ در دانشگاه های ما، در شرکتهای دانش بنیان، در کارخانه ها، در لابراتوار ها، در پارک های فناوری و حتی در ذهن جوانانی که شاید هنوز هیچ کدام از ما آنها را نمی شناسیم، انرژی عظیمی وجود دارد. وظیفه حکمرانی علم و فناوری این نیست که خودش یک نور دیگر به این مجموعه اضافه کند؛ وظیفه اش این است که این نورها را هم راستا کند. اگر موفق شویم، آن چه امروز مجموعه ای از ظرفیتهای علمی و فناوری است، فردا به یک قدرت تبدیل خواهد شد. برای من، معنای قدرت بنیانی دقیقاً همین است: تبدیل دانش های پراکنده به قابلیت های متصل، تبدیل قابلیت های متصل به قدرت اقتصادی و تبدیل این قدرت به تاب آوری، توان حل مساله، امنیت فناورانه، قدرت حضور در زنجیره های ارزش و امکان ساختن آینده ای که ایران خودش بتواند درباره ی آن تصمیم بگیرد. اینوتکس هم اگر بتواند قسمتی از این اتصال را بوجود آورد، دیگر فقط یک رویداد فناوری نیست؛ قسمتی از زیرساخت قدرت فناوری ایران است.
بطور خلاصه، مساله این است که این نقاط تا چه اندازه به یکدیگر متصل اند، تا چه اندازه در یک جهت حرکت می کنند و مهم تر از همه، حاصل جمع این ظرفیت ها تا چه اندازه به قدرت ملی تبدیل می شود؛ قدرتی که خودرا در تاب آوری اقتصادی و فناورانه، امنیت زنجیره های تامین، توان حل مسائل پیچیده کشور، کاهش وابستگی در حوزه های راهبردی، خلق بازارهای جدید و افزایش قدرت چانه زنی ایران در اقتصاد و فناوری نشان دهد. ازاین رو وقتی از قدرت بنیانی صحبت می نماییم، منظورمان یک اصطلاح تازه یا یک شعار تازه نیست. آیا یک مساله صنعتی صاحب راه حل شده؟
منبع: خط رند ۹۱۲
Leave a Reply